Autorki  artykułu:
Ewa Piotrowska

Joanna Szymańska
Katarzyna Czaban
Image1.jpg (35823 bytes) Image2.gif (205852 bytes)
Agnieszka W. lat 13 Grzegorz Ł. lat 11
back.gif (953 bytes)

Obok siebie prezentują się świątynie:
Kościół Farny i Cerkiew Św. Ducha

Podlasie – nasze dziedzictwo

        Na początek trochę o nas. Stanowimy Zespół Promocji Szkoły, działający od października bieżącego roku szkolnego w SP 45 i Publicznym Gimnazjum nr 17 Integracyjnym w Białymstoku. Praca zespołowa w naszych szkołach jest już faktem. Niektórzy nauczyciele z pewną ostrożnością podchodzą do wspólnych zadań. A przecież “Razem – łatwiej”. A ileż jest satysfakcji i zadowolenia? Pierwszym zadaniem zespołu jest uczestnictwo uczniów naszej szkoły i nauczycieli w konkursie europejskim EUROPA W SZKOLE i o tym piszemy na wstępie. Dalej będą nasze refleksje do jakich nas skłonił udział w w/w konkursie. Następnie opiszemy jeden dzień z życia szkoły, wolny od typowych zajęć dydaktycznych (przerwa międzysemestralna), w którym jednak szkoła tętniła życiem, a działo się tak w związku m.in. z wystawą ph.: “Podlasie” Na koniec krótka informacja na temat nowego konkursu międzyszkolnego ph.:”Podlasie nasze dziedzictwo” w ramach Międzyszkolnej Wiosny Artystycznej 2001 w SP 45 i Publicznym Gimnazjum nr 17 Integracyjnym.

    Podobnie jak w latach ubiegłych, w Szkole Podstawowej nr 45, w tym roku również w Publicznym Gimnazjum nr 17 Integracyjnym, mamy zaszczyt uczestniczyć w Europejskim Konkursie Szkolnym - EUROPA W SZKOLE.

    Tegoroczna 10 polska edycja jest szczególna. Mija już 10 lat, kiedy to Szkoła Podstawowa nr 45 pierwszy raz wzięła udział w konkursie EUROPA W SZKOLE.

    Największym osiągnięciem było zdobycie srebrnego medalu Rady Europy, przez Łukasza Tatarczuka w 1992 roku, za pracę plastyczną wykonaną pod kierunkiem nauczyciela plastyki Joanny Szymańskiej.

    W tym roku po raz pierwszy zaistniała internetowa gałąź konkursu Europe @t School - Internet Award Scheme 2000/01. Dzięki zaangażowaniu nauczyciela j. angielskiego p. Małgorzaty Zajączkowskiej, zostały nawiązane kontakty międzynarodowe z dwiema partnerskimi szkołami. Celem naszej współpracy “jest wykorzystanie Internetu w pracy nad tematyką europejską w szkołach, budowanie sieci szkół partnerskich, wymiana kulturalna” /3 itp. Efektem podjętych działań ma być wspólna strona WWW w Internecie. Jej treść i forma zależy od nas - nauczycieli i uczniów.

    Ponieważ tematyka konkursu i zakres technik jest bardzo rozległy, pomoc w poszczególnych dziedzinach zadeklarowali nauczyciele różnych specjalności, tworząc w ramach Zespołu Promocji Szkoły “Międzyprzedmiotowy projekt na poziomie Szkoły Podstawowej nr 45 i Publicznego Gimnazjum nr 17 Integracyjnego” opracowany i koordynowany przez lidera zespołu p. Joannę Szymańską. Szersza relacja z tego zamierzenia nastąpi na koniec roku szkolnego.

    Zanim jednak wejdziemy do Zjednoczonej Europy, poznajmy nasze małe Ojczyzny. Dla nas i dla naszych uczniów jest to Podlasie.

    od roku szk. 1999/2000, Szkoła Podstawowa nr 45 im. Jana Pawła II, realizuje własny program wychowawczy ph.:“Inni, a jednak tacy sami”. Hasło tegorocznego europejskiego konkursu to LEPSZE ŚRODOWISKO - LEPSZA EUROPA w “...wymiarze kulturowym (rzeczywistość, ocalić od zapomnienia ...)w wymiarze szkolnym (moja szkoła w Europie, Europa w mojej szkole ...)”/3 Przytoczony obok fragment regulaminu w/w konkursu, opisuje hasło, które jest zgodne z naszymi działaniami wychowawczo – dydaktycznymi. Głównym zadaniem, które sobie wyznaczyliśmy jest stworzenie zintegrowanego, tolerancyjnego, najbliższego środowiska dziecka. Uważamy, że wyraz “środowisko” z europejskiego hasła konkursowego, nie należy rozpatrywać w wąskim znaczeniu (tylko jako środowisko przyrodnicze), lecz w szerszym wymiarze tego pojęcia: kulturowym, szkolnym, rodzinnym, tak ważnym dla każdego dziecka. W związku z tym w naszych działaniach kierujemy się szacunkiem dla siebie i innych, akceptacją inności oraz wrażliwością na drugiego człowieka. Można by powiedzieć, iż drugi człowiek kształtuje najbliższe środowisko innego człowieka.

    Jednym z elementów programu wychowawczego jest projekt pt. ,,Co mówią wieki”, przeznaczony dla klas V, którego celem jest dostarczenie wiedzy o wspólnych korzeniach Polaków i mniejszości narodowych mieszkających na Podlasiu, ukazanie dziedzictwa kulturowego regionu.

    Podlasie jest regionem Polski, gdzie od wieków splatały się różne kultury, tradycje i religie. Mieszkają obok siebie Polacy, Białorusini, Ukraińcy, Tatarzy, Cyganie, Litwini, dawniej też Żydzi. Ta różnorodność była zawsze największym bogactwem Podlasia i prawdziwym skarbem naszej Ojczyzny. To właśnie tu narodził się praktyczny ekumenizm i tolerancja. Mieszkańcy miast i wsi Podlasia uczą się jak szukać jedności w różnorodności. Udowadniają, że można kochać i szanować innych bez względu w jakim języku i w jakim Kościele się modlą. Wystarczy jedynie widzieć w drugim człowieku swego brata. Można by powiedzieć, iż naczelne wartości zjednoczonej Europy u nas na Podlasiu znalazły już swoje miejsce.

    Jak ukazać ten świat wartości uczniom?

    Sposobów jest wiele. Młodzież uczestniczy w wycieczkach po regionie. Szczególnie chętnie odwiedzany jest Tykocin, ze względu na unikalną, zabytkową synagogę, Kruszyniany, gdzie znajduje się tatarski meczet i mizar, skansen w Jurowcach, gdzie często organizowane są spotkania z podlaskimi twórcami ludowymi.

    W ubiegłym roku w naszej szkole, miał swój początek cykl wystaw i prelekcji “Poznajemy mniejszości narodowe Podlasia”, których autorem była Ewa Piotrowska. Prezentowane były mniejszości: cygańska, tatarska, białoruska, ukraińska. Prelekcje zwykle dotyczyły historii przedstawianej mniejszości, jej obyczajów, tradycji, religii. Wystawa zaś ilustrowała dziedzictwo kulturowe, folklor, przedmioty kultu religijnego. Dodatkowy element spotkań stanowiły baśnie narodowe, wiersze czytane w języku oryginalnym (na żywo tłumaczone), pieśni śpiewane przez panią Ewę. Efektem tych działań były albumy o poznanych mniejszościach, zamieszkujących nasz region, wykonane przez uczniów klas piątych.

    To, o czym tu wspomniano, ma swoją dalszą kontynuację również na zajęciach realizowanych wg programu autorskiego Joanny Szymańskiej Wybrane elementy edukacji plastycznej i multimedialnej ph.:”Twórczość, Kreatywność, Przyszłość”, który także zawiera treści poświęcone regionalizmowi. Jak to wyraziła się nauczycielka historii Ewa Piotrowska – jest to nawiązanie do “starego”, poprzez “nowe”, tu ma na myśli technologię informacyjną. W nowej pracowni komputerowej zamierzamy wspólnie realizować treści w/w programów i projektów. Nasi uczniowie będą mieli możliwość czerpania z Internetu wiadomości o swoim, i innych regionach Polski a nawet świata, a następnie sami będą edytować np. przewodniki po naszym regionie; galerie tematyczne zdjęć, obejmujące takie tematy jak: Podlasie – dawniej i dziś, architektura sakralna, obrzędy ludowe, sztuka ludowa i jej twórcy, dziedzictwo przyrodnicze itp. Wszystko to w formie dokumentów HTML, a więc będą to strony WWW publikowane w Internecie. Już teraz grafiki komputerowe, m.in. również te, które powstały na ubiegłoroczny konkurs EUROPA W SZKOLE można oglądać na szkolnej stronie WWW.

    Ciągle poszukujemy nowych sposobów dotarcia do młodego odbiorcy, żeby było atrakcyjniej, ciekawiej, inaczej. I tak dnia 17 listopada, w trakcie przerwy semestralnej, w naszej szkole z inicjatywy nauczyciela historii p. Ewy Piotrowskiej, miała miejsce niecodzienna wystawa ph.:”Podlasie”. W tym dniu lekcje się nie odbywały, jednak już od rana tłum uczniów pod drzwiami wystawy, zaczął się zwiększać. Na godzinę 14.00 zapowiedziały swoją wizytę sześciolatki z Samorządowego Przedszkola nr 65 w Białymstoku. Nie pomogły wcześniejsze zapisy na konkretną godzinę w pokoju nauczycielskim. Wystawa cieszyła się wielkim powodzeniem. Podejrzewamy, iż na tak dużą frekwencję wpłynęła forma podawanej wiedzy a raczej wspólnie odkrywanej z uczniami. Wstęp do wystawy polegał na podaniu najważniejszych wiadomości o Podlasiu, podczas oglądania ekspozycji, z jednoczesną informacją, iż przyswojona wiedza będzie potrzebna w trakcie Wielkiej Zgadywanki Podlaskiej. Dzieci skrzętnie zapamiętywały, bądź utrwalały takie wiadomości jak :

   Już w trakcie oglądania wystawy odwoływano się do wiedzy uczniów. Na dwóch pierwszych tablicach przygotowanych przez p. Ewę Piotrowską, można było obejrzeć dziedzictwo kulturowe Podlasia: piękno podlaskiego krajobrazu, architekturę sakralną (kościoły, cerkwie, synagoga, meczet, sanktuaria Święta Woda, Grabarka, stare kamienne obeliski, zwieńczone krzyżem), podlaskie chaty.

    Trzecia tablica również autorstwa p. Piotrowskiej zawierała kserokopie publikacji prasowych dotyczących podlaskiego dziedzictwa.

    W środkowej części wystawy, umieszczone były prace plastyczne w różnych technikach, wykonane pod kierunkiem Joanny Szymańskiej, ukazujące znane uczniom białostockie budowle. Obok siebie pięknie prezentowały się świątynie: Kościół Farny - Cerkiew Św. Ducha, Kościół Św. Rocha – Cerkiew Św. Mikołaja, i inne białostockie budowle. Ileż było radości przy odgadywaniu nazwy danej świątyni. Wszak wizerunki budowli nie były wierną kopią fotograficzną, lecz swobodną interpretacją twórczą dzieci.

Image1.jpg (35823 bytes)

Image2.gif (205852 bytes)

Agnieszka W. lat 13

Grzegorz Ł. lat 11

Obok siebie pięknie prezentowały się świątynie: Kościół Farny i Cerkiew Św. Ducha

    Następne postery były w całości poświęcone budownictwu ludowemu na Podlasiu. Zgromadzony tam materiał w większości stanowiły fotografie, autorstwa p. Katarzyny Czaban nauczyciela sztuki, ilustrujące zabudowania wiejskie głównie z okolic Białegostoku oraz Muzeum wsi w Jurowcach. Uczniowie mogli tu zobaczyć drewniane chaty, budynki gospodarcze, wiatraki, ule, kapliczki.

    Kolejna plansza ukazywała zdobnictwo na Podlasiu. Zwiedzający mogli podziwiać najbardziej typowe dla tego regionu elementy upiększające – malowane na różne kolory okiennice, oryginalne wykończenia wiatrownic, misternie wycinane ażurowe listwy nadokienne i podokienne, zdobione węgły . Wszystkie wymienione elementy świadczą o niewątpliwych wpływach sztuki zdobniczej wsi białoruskiej i rosyjskiej na naszych terenach.

    Wystawę uzupełniały tkaniny dwuosnowowe (bieżniki) charakterystyczne dla północnego Podlasia (z okolic Sokółki i Dąbrowy Białostockiej) i lniane, haftowane ręczniki, które służyły człowiekowi na co dzień i od święta. Lniany ręcznik miał prawie że wymiar symbolu. Wypiekany chleb przechowywano w takim ręczniku i to właśnie ręczniki były posagiem panny młodej. Pięknie wyszywanymi ręcznikami były ozdabiane ikony, obrazy święte w domach, kościołach i cerkwiach.

    Po obejrzeniu posterów czekała na przybyłych uczniów Wielka Zgadywanka Podlaska. Dzieci na czas zgadywanki, mogły spokojnie usiąść na przygotowanych krzesełkach, grupując się w dwa zespoły. Zadaniem pani wychowawczyni (uczniowie przychodzili w tym dniu z wychowawcami) było notowanie punktów zdobywanych przez poszczególne zespoły.

    Pytania odnosiły się do eksponatów zgromadzonych przez p. Ewę Piotrowską – nauczyciela historii. Do zgadywanki powędrowało zarówno drewniane koło od wozu, wzmocnione metalową obręczą, jak i kołowrotek (to nie jest maszyna do szycia - korygował odpowiedzi młodszych dzieci, kustosz wystawy p. Joanna Szymańska). W odpowiedzi na dodatkowe pytanie o prząśniczkę, pomógł fragment pieśni Stanisława Moniuszki. Lampa naftowa (niektórzy podejrzewali , że elektryczna) była powodem poznania jej odkrywcy – Ignacego Łukasiewicza. Nawet zapamiętanie, że był on aptekarzem, nie sprawiło trudności. Stara waga to łatwy eksponat do odgadnięcia, jednak pytanie dodatkowe o boginię Sprawiedliwości, przedstawianej z wagą, sprawiło trochę kłopotów. Żelazko było bezbłędnie rozpoznawane, jako to na rozżarzony węgiel, lecz metalowa dusza była pewnym utrudnieniem. Za to kijanka była największą niewiadomą. Trudno dzieciom było wyobrazić pranie nad rzeką. W odgadnięciu nazwy pomogła zagadka: jak się nazywa żaba, która nie jest jeszcze żabą – kijanka. Na koniec sierp “powiązał” nowoczesność z przeszłością. Przed wjazdem kombajnów na pole, gospodarz pierwszy snop zboża żnie sierpem, podobnie jak ostatni, na koniec żniw. Wszyscy odgadli, że dzieje się tak dla tradycji.

    W trakcie kiedy pani wychowawczyni obliczała liczbę zdobytych punktów przez poszczególne zespoły, następowała ostatnia mobilizacja do finałowej rozgrywki, jaką były pytania z wiadomości wstępnych na temat Podlasia. Na szczęście nikt nie miał trudności z podaniem liczby narodowości zamieszkujących Podlasie, ani z wymienieniem co najmniej czterech z nich. Również odgadnięcie znaczenia dwóch trudnych słów tolerancja i ekumenizm poszło gładko. 45 minut szybko minęło, lecz wiadomości zdobyte w tak atrakcyjny sposób zapewne pozostaną na długo w pamięci.

    Jak już wspomniałyśmy, wystawę ph.:”Podlasie – nasze dziedzictwo” odwiedziły też dwie grupy przedszkolne sześciolatków z pobliskiego przedszkola. Na początku była obawa, że stopień trudności będzie za wysoki, jednak formułując pytania, można je modyfikować, zależnie od adresata, do którego pytanie jest skierowane. Przedział wiekowy dzieci odwiedzających wystawę, był dosyć duży, od 6 do 13 lat. Sądząc po reakcjach członków zespołów, uczestniczących we współzawodnictwie, emocji było co nie miara. Myślę, że na tak żywiołową reakcję, miały wpływ teleturnieje, tak chętnie oglądane zarówno przez dorosłych jak i dzieci w TV. W tym wypadku forma Wielkiej Zgadywanki Podlaskiej, stanowiła w naszej wystawie element niezwykle motywujący i aktywizujący dzieci, zwiedzające wystawę. Myślę, iż taki sposób przyswajania wiedzy, odpowiada zarówno dzieciom jak i nam nauczycielom, i taką zabawę warto powtarzać w przyszłości.

    Konsekwencją całokształtu naszych działań, była potrzeba stworzenia konkursu, w którym mogłyby wziąć udział szkoły, również z regionów przygranicznych, leżących za naszą wschodnią granicą, a więc z całego terenu Podlasia. Tak się narodził pomysł konkursu międzyszkolnego ph.:”Podlasie – nasze dziedzictwo” w ramach corocznej Międzyszkolnej Wiosny Artystycznej 2001.

    Pomysłodawcą kategorii historycznej w zakresie prac dokumentalnych, był dyrektor obu szkół - Piotr Górski. I tu musimy napisać iż, nasz szef zawsze służy dobrą radą i wsparciem, a jego uwagi są rzeczowe i konstruktywne. Jego rola dyrektora szkoły, który ciepłym głosem wspiera, radzi, a nie wyłącznie kontroluje i egzekwuje, stwarza właściwą atmosferę pracy twórczej, dla nas - nauczycieli.

    Wracając do naszego konkursu, można napisać międzynarodowego, to poszukujemy sponsorów. W zamian dysponujemy miejscem na baner reklamowy na szkolnej stronie WWW i na majowej imprezie podsumowującej konkurs.

Poniżej przedstawiamy regulamin tego konkursu.

REGULAMIN KONKURSU

“ (...) ludzie tęsknią dzisiaj do ojczyzny, a zamiast niej przyznaje się im tylko państwo.
Ojczyzna jest ograniczona, wrośnięta w przeszłość, zawsze nieduża, grzejąca serce,
bliska jak własne ciało”.

Czesław Miłosz

Nasi przodkowie zapuścili korzenie na Podlasiu.

Tutaj mamy swoją “małą ojczyznę”. Co o niej wiemy? Jak ją odbieramy?

Chcielibyśmy, aby uczestnicy ogłoszonego konkursu spróbowali odpowiedzieć na te i inne pytania.

 

Publiczne Gimnazjum nr 17 i Szkoła Podstawowa nr 45 w Białymstoku

serdecznie zapraszają do udziału w

KONKURSIE

ph: Podlasie – nasze dziedzictwo"

w ramach Międzyszkolnej Wiosny Artystycznej

A oto proponowane przez nas kategorie:

Pracę konkursową należy podpisać: imię, nazwisko, adres, wiek autora, imię i nazwisko nauczyciela, nazwa i adres szkoły

Cele konkursu:

Kategorie wiekowe Prace będą oceniane z zachowaniem podziału na grupy wiekowe: 4-6 lat, 7-9 lat, 10-14 lat

Termin nadsyłania prac: 31 marca 2001r.

Zgłoszenia zespołów muzycznych – do końca lutego 2001r.

Prace prosimy przesyłać na adres: Szkoła Podstawowa nr 45, ul. Łagodna 10,

15-757 Białystok z dopiskiem “Podlasie – nasze dziedzictwo"

Rozdanie nagród i wystawa pokonkursowa będzie miała miejsce w maju 2001r. w trakcie Wiosny Artystycznej w Szkole Podstawowej nr 45 im. Jana Pawła II.

SERDECZNIE ZAPRASZAMY DO UDZIAŁU W KONKURSIE

 

Regulamin wraz z autorkami artykułu
opracowała Alicja Radziszewska

SŁOWNICZEK

Wiatrownica - Ukośna belka usztywniająca elementy ukośne dachu przeciw parciu wiatru /2

Węgły - Narożniki domów

WWW – World Wide Web (Światowa Sieć Pajęczyny)
   Hipertekstowy system poszukiwania informacji w Internecie. Pozwala użytkownikowi na dostęp do baz danych na całym świecie. Składa się ze stronic z informacjami, z których wiele zawiera tekst, kolorową grafikę, a nawet muzykę i wideoklipy./1

HTML (ang. Hypertext Mark-up Language)
   Specjalny język, w którym zostały zapisane wszystkie stronice World Wide Web, umożliwiający hipertekstowe połączenia pomiędzy bazami danych na całym świecie./1

W artykule wykorzystałyśmy informacje zawarte w następujących programach i publikacjach:

  1. Multimedia Przewodnik - wyd. Pascal 1996
  2. Encyklopedia Popularna - wyd. PWN 1982
  3. Internetowa gałąź europejskiego konkursu EUROPA W SZKOLE – regulamin konkursu MEN 2000/2001

back.gif (953 bytes)